Domowa zagroda : rysy dziejów polskich w opowiadaniu powieściowém dla młodzieży. cz. 2 (Miniszewski Józef Aleksander)
Strona 11
dnający sobie prawa do nagród. A że królowie uważali za własność swoję kraj wszystek, rozdarowywali zatem cząstki ziemi zasłużeńszym; ztąd powstały drobne dziedzictwa. Szlachta naśladując królów swoich obyczaj, żyła równie dworsko i takichże swobód w swoich posiadłościach zażywając, powoli niszczyła kmieci przywileje. Postępowało to zwolna i systematycznie. Kmiecie, z których wyszedł Piast na króla, zostali panów możnych niewolnikami, nie mając żadnej własności, nawet własności życia, a bezpieczeństwo ich leżało jedynie w sumieniu panów.
Małopolska szlachta wybujała najwięcej, zagrażając nawet władzy odwiecznej książąt panujących.
Postanowił Mieczysław w ziemi krakowskiej wielkorządcą Henryka Kietlicza, rodem z Luzacyi z budyszyńskiego powiatu. Człowiek ten pojąwszy dobrze pana swojego zamiary, a szczerze im sprzyjając, dobrał był sobie na urzędy ludzi równie przewrotnych i złośliwych, a z nimi zaczął szalunek wszelkiej niesprawiedliwości. Że głównie chodziło o zubożenie szlachty, najwięcej też za mniemane przewinienia karano grzywnami; gdy zaś liczba takowych zwiększająca się co dnia, przechodziła możność winnego kary, sadzano go do lochów i oddawano na tortury.
Postanowił Mieczysław nowe urzędy służebników, inaczej instygatorów. Ich obowiązkiem było trzymać w porządku lud wszystek. Tymczasem obrócona moc na łupieże rozliczne, stała się klęską, dla Małopolan szczególniej najdotkliwszą. Nałożono nowe liczne podatki. Exekwowano w najściślejszem znaczeniu tak nazwane prawo leśne. Zarosła ziemica naówczas po większej części lasami, pełną była rozlicznego zwierza. Kto więc ośmielił się, choćby czyniące szkody jakie ubić zwierzę, karano go srogo. Pociągnięty jako winowajca do sądów opłacać musiał gardło