krzywdę jego sieroty. Nie mogąc siłą, podstępem jakimś uprowadzili Grzymisławę i Bolesława z Sieciechowa i na Szląsk do Henryka zawieźli. Henryk widząc gotowość Krakowianów do ochotnego przyjęcia, wszedł z wojskiem do Małopolski i Kraków opanował, gdzie już do śmierci spokojnie panował; do r. l 139. Przyszedł też do lat Bolesław i zaślubił Kunegundę córkę Beli IV króla węgierskiego. Jeszcze po Henrykowej śmierci, usiłował Konrad przywłaszczyć sobie nad Bolesławem opiekę, ale on oparł mu się i sam już panować zaczął roku 1239.
Dziwna rzecz, że wśród: takiego zamieszania i sporów pomiędzy drobnymi książętami, rolnictwo podniosło się, a mnóstwo parafialnych szkółek w kwitnącym było stanie, jak świadczą statuta Pełki arcybiskupa gnieźnieńskiego; pomógł zapewne do tego pokój od sąsiadów. W tymto czasie zjawiają się trzej pierwsi nasi kronikarze w domowej szkole ćwiczeni: Iszy Mateusz herbu Cholewa r. 1266. 2gi Kadłubek biskup krakowski do r. 1207, a do 1227 Cystersem jędrzejowskim. 3ci Bogufał II biskup poznański, co umarł w r. 1253. Onito pierwsi rodacy ojczyste dzieje spisywali; oprócz Marcina Galia Niemca, nikt też dotąd o Polakach nie pisał. Gallus zaś pisał w latach od 1109 do 1138 roku.
Za rządów Bolesławowych przypadł ów napad Mongołów, o którym wspomnieliśmy wyżej.
Tatarzy, Mongołowie w r. 1225, zbiwszy Rusinów pod wodzą Mścisława Mścisławowicza, posuwali się ku Dnieprowi. Roku 1241 pod wodzą Baty-hana, przeszli do Węgier i Polski, gdzie przewodził Bajdara. Zniszczyli oni Małopolskę zupełnie, potopiwszy i popaliwszy mnóstwo miast i wiosek.